Kościół Najświętszego Salwatora na Wzgórzu św. Bronisławy

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Stań przed niewielkim, romańskim kościółkiem z ciosów wapiennych, otoczonym wieńcem starych lip na szczycie Wzgórza Salwatorskiego. Kościół pod wezwaniem Najświętszego Salwatora, czyli Chrystusa Zbawiciela, to jedna z najstarszych murowanych świątyń w Polsce, wzniesiona w połowie XII wieku.

Kluczowe fakty

Open the walk

Stań przed niewielkim, romańskim kościółkiem z ciosów wapiennych, otoczonym wieńcem starych lip na szczycie Wzgórza Salwatorskiego. Kościół pod wezwaniem Najświętszego Salwatora, czyli Chrystusa Zbawiciela, to jedna z najstarszych murowanych świątyń w Polsce, wzniesiona w połowie XII wieku. To od łacińskiego wezwania Sanctissimus Salvator cała ta urokliwa dzielnica wzgórz i willi zyskała swą nazwę — Salwator. Badania archeologiczne ujawniły pod fundamentami pozostałości przedromańskiej rotundy z apsydą z przełomu X i XI stulecia.

Według prastarych krakowskich podań to na tym wzgórzu w drodze do Prus miał nauczać pogańskich Słowian sam święty Wojciech w 997 roku. Legenda mówi, że na pamiątkę jego kazań wzniesiono tu pierwszy drewniany kościółek, w którym chrzczono pierwszych krakowian. Wewnątrz zachowały się unikalne romańskie i gotyckie detale kamienne, renesansowa ambona oraz barokowe polichromie z XVII wieku przedstawiające fundację świątyni. Za kościołem stoi urokliwa, drewniana kaplica świętej Małgorzaty i świętej Judyty z 1689 roku, zbudowana na planie ośmioboku.

Z kościołem Salwatora wiąże się też niezwykła legenda o krakowskim grajku i cudownym krucyfiksie. Pewien ubogi muzykant grał na skrzypcach przed wiszącym w kruchcie rzeźbionym Chrystusem z tak wielką wiarą i żalem, że rzeźba zsunęła ze swej stopy szczerozłoty trzewik i rzuciła go biedakowi. Gdy grajka oskarżono o kradzież klasztornego skarbu, poprosił sędziów o ponowną próbę przed ołtarzem: zagrał raz jeszcze i krucyfiks zrzucił mu drugi złoty trzewik. Historia ta stała się symbolem bożego miłosierdzia dla ubogich i artystów.

Salwator to miejsce narodzin krakowskiej obrzędowości wielkanocnej: to stąd wywodzi się słynny odpust Emaus, nawiązujący do ewangelicznej wędrówki uczniów do Emaus. Przez stulecia w poniedziałek wielkanocny krakowianie pielgrzymowali pieszo ze Starego Miasta przez Błonia pod kościół Salwatora, by uczestniczyć w nabożeństwie i kupować gliniane dzwonki oraz drewniane figurki żydowskich grajków. Wokół świątyni czuć niezwykłą aurę tysiąca lat modlitwy i kontemplacji.

Przejdźmy kilkadziesiąt metrów na zachód w głąb ulicy Władysława Anczyca. Przed nami słynne Osiedle Salwator, wzorcowa modernistyczna dzielnica-ogród, gdzie tworzyli najwięksi krakowscy artyści.