Cmentarz Salwatorski: panteon polskiej kultury i pamięci

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Wejdź przez kutą bramę w ciszę Cmentarza Salwatorskiego i spójrz na kamienne grobowce tonące w gęstej zieleni bluszczu i barwinka na łagodnym stoku wzgórza.

Kluczowe fakty

Open the walk

Wejdź przez kutą bramę w ciszę Cmentarza Salwatorskiego i spójrz na kamienne grobowce tonące w gęstej zieleni bluszczu i barwinka na łagodnym stoku wzgórza. Cmentarz parafialny parafii Najświętszego Salwatora założono w 1865 roku, a uroczyście poświęcono w 1888 roku jako zaciszne miejsce spoczynku mieszkańców Zwierzyńca. Dzięki niezwykłemu położeniu na grzbiecie wzgórza, z dalekim widokiem na Wawel, wstęgę Wisły i błękitne pasmo Beskidów, nekropolia ta przekształciła się w drugi najważniejszy panteon Krakowa po Skałce i Rakowicach. Spoczywają tu najwięksi twórcy polskiej literatury, teatru, kina, filozofii i nauki.

Odnajdź skromny, granitowy nagrobek Stanisława Lema — światowej sławy pisarza science-fiction, filozofa i futurologa, autora Solaris. Na kamieniu wyryto łacińską sentencję Feci quod potui, faciant meliora potentes — Zrobiłem co mogłem, niech lepsi zrobią więcej. Nieopodal spoczywa Andrzej Wajda, genialny reżyser filmowy, laureat Oscara za całokształt twórczości, który w swych dziełach uwiecznił polską duszę i historię. Wajda sam wybrał ten cmentarz na miejsce wiecznego spoczynku, pragnąc spocząć wśród przyjaciół i w cieniu salwatorskich wzgórz, które tak kochał.

Na Cmentarzu Salwatorskim odnajdziesz także groby poety Jana Sztaudyngera, mistrza polskich fraszek, wybitnego krytyka literackiego Jana Kotta oraz aktora i reformatora teatru Juliusza Osterwy. Spoczywają tu ofiary zbrodni katyńskiej, żołnierze Armii Krajowej, cichociemni oraz wybitni profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wiele nagrobków to dzieła wybitnych rzeźbiarzy, zrealizowane w secesyjnej i modernistycznej stylistyce z kamienia pińczowskiego i granitu. Cmentarz ma niezwykle intymny, kameralny nastrój, pozbawiony monumentalnego chłodu wielkich nekropolii.

Ze szczytu cmentarnego muru roztacza się panorama na południowe zakole Wisły i wieże benedyktyńskiego opactwa w Tyńcu na horyzoncie. Cmentarz Salwatorski przypomina o nieuchronnym przemijaniu, ale i o nieśmiertelności dzieł ludzkiego ducha, które przetrwały próbę stuleci. W listopadowy dzień Wszystkich Świętych tysiące krakowian wspinają się aleją Waszyngtona, by zapalić znicze na grobach narodowych mistrzów, zamieniając całe wzgórze w rozświetlone morze ognia. To jedno z najbardziej poruszających, poetyckich miejsc na duchowej mapie Krakowa.

Wyjdźmy z cmentarza i wstąpmy w zacieniony tunel zabytkowej Alei Jerzego Waszyngtona. Przed nami wspaniały szpaler stuletnich drzew prowadzący prosto ku szczytowi Wzgórza Sikornik i Kopcowi Kościuszki.