Ściana Wschodnia: Domy Towarowe Wars, Sawa, Junior

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Stań naprzeciwko wschodniej pierzei Marszałkowskiej i przyjrzyj się rytmowi szklanych pawilonów i smukłych wieżowców mieszkalnych: to Ściana Wschodnia, uznawana przez historyków sztuki za najwybitniejsze osiągnięcie polskiego powojennego modernizmu.

Kluczowe fakty

Open the walk

Stań naprzeciwko wschodniej pierzei Marszałkowskiej i przyjrzyj się rytmowi szklanych pawilonów i smukłych wieżowców mieszkalnych: to Ściana Wschodnia, uznawana przez historyków sztuki za najwybitniejsze osiągnięcie polskiego powojennego modernizmu. Zaprojektowany w latach 1962–1969 przez zespół wybitnego architekta Zbigniewa Karpińskiego zespół był odpowiedzią na ponury socrealizm i próbą nawiązania bezpośredniego dialogu z nowoczesną architekturą Zachodu. Karpiński i jego współpracownicy stworzyli spójną koncepcję urbanistyczną, w której handel, biura i mieszkalnictwo przenikały się w sposób bezprecedensowy w ówczesnej Polsce Ludowej. Aluminiowe profile, wielkie tafle szkła i neony stworzyły tu wielkomiejski pasaż handlowy na miarę Londynu czy Rotterdamu. Lekkość konstrukcji harmonijnie kontrastuje z ciężarem przeciwległego Pałacu Kultury.

Sercem kompleksu były trzy Domy Towarowe Centrum: Wars, Sawa i Junior, połączone zadaszonym pasażem pieszym, zwanym dziś Pasażem Wiecha na cześć legendarnego felietonisty Stefana Wiecheckiego Wiecha. W czasach PRL-u Wars, Sawa i Junior były handlowym eldorado: z całej Polski zjeżdżały tu tłumy klientów polujących na modne ubrania z Mody Polskiej, kolekcje Barbary Hoff, sprzęt radiowy Unitra i kosmetyki Pollena. Przez lata kupowano tu upragnione dżinsy, płyty winylowe z zachodnią muzyką, kryształy i nowoczesne meble, które urządzały wnętrza milionów polskich mieszkań. Kolejki ustawiały się od wczesnych godzin porannych wzdłuż całej ulicy.

Za domami towarowymi wznoszą się cztery niemal osiemdziesięciometrowe wieżowce punktowe z aluminiowymi żaluzjami, w których mieszkania otrzymywali wybitni naukowcy, aktorzy i artyści. W pasażu tętniło życie towarzyskie: działały tu popularne kawiarnie, kino Relax oraz pierwsze w Warszawie automaty z napojami gazowanymi. Na dachach domów towarowych świeciły wielobarwne neony, które wieczorami rozświetlały centrum stolicy, nadając jej prawdziwie wielkomiejski, niemal zachodni blichtr.

Choć w ostatnich dekadach Ściana Wschodnia przeszła liczne modernizacje komercyjne, jej pionierska, klarowna linia urbanistyczna do dziś zachwyca czystością formy, doskonałymi proporcjami, funkcjonalnością i przyjazną ludzką skalą.

Przejdź w stronę skrzyżowania Marszałkowskiej z Alejami Jerozolimskimi, gdzie stoi kultowy okrągły pawilon Rotundy PKO.