Pałac Zamoyskich i fortepian Chopina

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Przed tobą Kopernik w brązie, z cyrklem i sferą w dłoniach, za nim klasycystyczny Pałac Staszica, a po twojej lewej stronie Pałac Zamoyskich. Poszukaj na murze pamiątkowej tablicy. Opowiada historię, która zaczyna się od bomby, a kończy wierszem.

Kluczowe fakty

Open the walk

Przed tobą Kopernik w brązie, z cyrklem i sferą w dłoniach, za nim klasycystyczny Pałac Staszica, a po twojej lewej stronie Pałac Zamoyskich. Poszukaj na murze pamiątkowej tablicy. Opowiada historię, która zaczyna się od bomby, a kończy wierszem.

Jest 19 września 1863 roku, trwa powstanie styczniowe. Ulicą przejeżdża powozem rosyjski namiestnik Fiodor Berg. Z okien Pałacu Zamoyskich spiskowcy rzucają bomby. Namiestnik wychodzi z zamachu cało, ale odwet przychodzi natychmiast. Żołnierze wdzierają się do pałacu, rabują mieszkania, a meble, obrazy i książki wyrzucają przez okna na bruk.

W jednym z tych mieszkań żyła siostra Fryderyka, Izabela Barcińska. Według przekazu stał tam fortepian, na którym jako młody chłopak grał jej brat. Instrument poleciał z okna razem z resztą i został zniszczony na ulicy. Chopin nie żył już od czternastu lat, ale Warszawa odebrała to jak drugi pogrzeb.

Wiadomość dotarła do Paryża, do Cypriana Kamila Norwida, który znał Chopina osobiście i odwiedzał go w ostatnich miesiącach życia. Norwid napisał wiersz Fortepian Szopena, jeden z najważniejszych w polskiej poezji. Wyrzucony instrument staje się w nim symbolem ideału rzuconego w błoto historii... i najsłynniejszy wers mówi właśnie o tym, że ideał sięgnął bruku. Chopin nigdy tu nie mieszkał, a jednak to jeden z jego najważniejszych warszawskich adresów.

A Kopernik? Pomnik dłuta Bertela Thorvaldsena odsłonięto w maju 1830 roku, kiedy dwudziestoletni Chopin mieszkał kilkaset metrów dalej i szykował się do wyjazdu z kraju. W czasie okupacji Niemcy zasłonili polski napis tablicą po niemiecku, a w 1942 roku harcerz Alek Dawidowski z Szarych Szeregów po prostu ją zdjął. Pomnik to więc też lekcja upartego miasta. Pałac Staszica za plecami Kopernika zbudowano w latach 1820–1823 dla Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Pod koniec XIX wieku władze rosyjskie przerobiły go na gimnazjum w stylu rusko-bizantyjskim, z kopułą, a po odzyskaniu niepodległości przywrócono mu klasycystyczną fasadę. Dziś mieści się tu Polska Akademia Nauk. Teraz przejdź kilkadziesiąt kroków na północ, do barokowego kościoła ze schodami i figurą Chrystusa dźwigającego krzyż.