Ulica Kącik i stacja kolejowa Kraków Zabłocie

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Spójrz na estakady kolejowe i nowoczesny przystanek Kraków Zabłocie, wtopione w gęstą tkankę starych kamienic i pofabrycznych hal. Ulica Kącik wyznaczała północno-wschodni kraniec getta i znajdowała się tuż obok jednej z czterech strzeżonych bram wjazdowych.

Kluczowe fakty

Open the walk

Spójrz na estakady kolejowe i nowoczesny przystanek Kraków Zabłocie, wtopione w gęstą tkankę starych kamienic i pofabrycznych hal. Ulica Kącik wyznaczała północno-wschodni kraniec getta i znajdowała się tuż obok jednej z czterech strzeżonych bram wjazdowych. Tędy każdego ranka pod eskortą uzbrojonych strażników formowano kolumny robocze żydowskich więźniów, pędzone do pracy w okolicznych zakładach przemysłowych Zabłocia. Kolej żelazna, biegnąca tuż nad głowami mieszkańców, była symbolem przemysłowej potęgi miasta, ale i niemym świadkiem deportacji.

Zabłocie, jak sama nazwa wskazuje, było pierwotnie bagnistą nadrzeczną osadą leżącą za błotem, poza miejskimi murami. Gdy w drugiej połowie XIX wieku poprowadzono tędy linie kolejowe łączące Kraków ze Lwowem i Wiedniem, dzielnica przekształciła się w przemysłowe serce miasta. Powstawały tu młyny parowe, huty szkła, fabryki mydła, siarki, wyrobów metalowych oraz rzemieślnicze magazyny przeładunkowe. Dla uwięzionych w getcie praca w tych fabrykach stała się jedyną szansą na uzyskanie kenkarty z literą B, oznaczającą zatrudnienie w przemyśle zbrojeniowym.

Pod numerem 5 przy ulicy Kącik i w sąsiednich zaułkach funkcjonowały w czasie okupacji placówki niemieckiej policji oraz punkty kontrolne. Za wiaduktem kolejowym kończył się zamknięty obszar terroru, a zaczynał świat fabrycznych hal, gdzie decydowały się losy setek ludzkich istnień. Wielu polskich i żydowskich kolejarzy ze stacji Zabłocie brało udział w szmuglowaniu żywności, poczty i meldunków wywiadowczych na rzecz Armii Krajowej. Ruch pociągów nie ustawał ani na chwilę, mieszając stukot kół z odgłosami wojennej rzeczywistości.

W ostatnich latach Zabłocie przeszło jedną z najbardziej spektakularnych metamorfoz urbanistycznych w całej Polsce. Czarne niegdyś kominy i zapomniane magazyny zamieniły się w modne lofty, galerie sztuki, studia projektowe i tętniące życiem kawiarnie. Unikalna estakada kolejowa z 2017 roku nadała temu miejscu nowoczesny, dynamiczny rytm, zachowując jednak historyczną geometrię ulic. Zabłocie stało się symbolem odradzającego się życia i kreatywnej energii współczesnego Krakowa.

Skierujmy się teraz w głąb ulicy Lipowej, w stronę najsłynniejszego adresu wojennej historii Krakowa. Przed nami brama Fabryki Emalia Oskara Schindlera, gdzie historia odwagi i ocalenia ponad tysiąca istnień ludzkich zyskała wymiar uniwersalny.