Teatr im. Juliusza Słowackiego: świątynia dramatu i prapremiera Wesela

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Stań przed okazałą fasadą tego eklektycznego gmachu, wzorowanego na Operze Paryskiej Charles'a Garniera, i spójrz na łaciński napis na attyce: Kraków Narodowej Sztuce.

Kluczowe fakty

Open the walk

Stań przed okazałą fasadą tego eklektycznego gmachu, wzorowanego na Operze Paryskiej Charles'a Garniera, i spójrz na łaciński napis na attyce: Kraków Narodowej Sztuce. Teatr Miejski, noszący dziś imię Juliusza Słowackiego, wzniesiono w latach 1891–1893 według projektu Jana Zawiejskiego na dawnym Placu Świętego Ducha. Jego budowa wywołała jeden z najgłośniejszych skandali w dziejach miasta, gdyż pod inwestycję rozebrano zabytkowy, średniowieczny klasztor duchaków. Jan Matejko w proteście przeciw niszczeniu zabytków zrzekł się honorowego obywatelstwa Krakowa i oświadczył, że jego obrazy nigdy więcej nie zawisną w mieście.

Mimo burzliwych początków teatr natychmiast stał się centrum życia duchowego narodu i matecznikiem polskiego modernizmu. Wnętrze olśniewa złoceniami, kryształowymi żyrandolami oraz słynną kurtyną Henryka Siemiradzkiego z 1894 roku, przedstawiającą alegorię Natchnienia, Piękna i Prawdy. To tutaj 16 marca 1901 roku odbyła się prapremiera Wesela Stanisława Wyspiańskiego, wyreżyserowana przez Adolfa Walewskiego. Widzowie po opadnięciu kurtyny siedzieli w absolutnym milczeniu, porażeni profetyczną wizją uśpionego narodu, po czym wybuchli szalonym entuzjazmem.

Stanisław Wyspiański był z tym teatrem związany niemal całe twórcze życie, projektując dekoracje, kostiumy i inscenizując Mickiewiczowskie Dziady w 1901 roku. Było to pierwsze w dziejach wystawienie tego zakazanego przez carską cenzurę arcydzieła na profesjonalnej scenie teatralnej. Wyspiański jako wizjoner teatru totalnego zrewolucjonizował przestrzeń sceniczną, wprowadzając nowatorskie operowanie światłem elektrycznym i symboliczną plastykę. Teatr był także pierwszym budynkiem w Krakowie, który posiadał własną instalację elektrycznego oświetlenia.

Teatr Słowackiego stał się symbolem wolności artystycznej, gdzie debiutowali najwięksi polscy aktorzy: Helena Modrzejewska, Ludwik Solski i Juliusz Osterwa. Nawet podczas okupacji hitlerowskiej, gdy teatr przemianowano na Staatstheater Krakau i wstęp mieli tylko Niemcy, polski duch przetrwał w sercach wybitnych twórców. Do dziś teatr pozostaje jedną z najważniejszych scen narodowych, łącząc dziewiętnastowieczny splendor z bezkompromisową odwagą inscenizacyjną. Mury tej świątyni sztuki wciąż pulsują młodopolską ekspresją.

Ruszmy alejkami Plant na zachód, omijając dawną Bramę Floriańską i kierując się ku ulicy Szczepańskiej. Przed nami Plac Szczepański i secesyjny Pałac Sztuki, salon wystawowy krakowskiej bohemy z przełomu stuleci.