Zabytkowy Dworzec Główny i Plac Nowaka-Jeziorańskiego

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Stań na rozległym placu Jana Nowaka-Jeziorańskiego i spójrz na elegancką, neorenesansową fasadę historycznego Dworca Głównego z piaskowca. To tutaj 13 października 1847 roku uroczyście otwarto Kolej Krakowsko-Górnośląską, łączącą podwawelski gród z Berlinem, Wiedniem i Warszawą.

Kluczowe fakty

Open the walk

Stań na rozległym placu Jana Nowaka-Jeziorańskiego i spójrz na elegancką, neorenesansową fasadę historycznego Dworca Głównego z piaskowca. To tutaj 13 października 1847 roku uroczyście otwarto Kolej Krakowsko-Górnośląską, łączącą podwawelski gród z Berlinem, Wiedniem i Warszawą. Pojawienie się pary i żelaza wyrwało senne miasto z prowincjonalnego letargu, otwierając Kraków na prądy nowoczesnej kultury europejskiej. Tym dworcem przybywali do Krakowa wybitni pisarze, poeci, malarze i studenci z trzech zaborów, by tworzyć legendę Młodej Polski.

Budynek dworca, zaprojektowany przez wrocławskiego architekta Petera Rosenbauma, zachwycał podróżnych krytymi peronami, cesarskimi salonami i marmurowymi kandelabrami. To z tych peronów w listopadzie 1900 roku Stanisław Wyspiański, Lucjan Rydel i krakowska elita artystyczna ruszali pociągiem do podkrakowskich Bronowic na słynne wesele Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną. Wydarzenie to zainspirowało Wyspiańskiego do napisania Wesela, najważniejszego dramatu w dziejach polskiego teatru. Na tych samych peronach witano owacjami powracającego z paryskich sukcesów Jana Matejkę czy noblistę Henryka Sienkiewicza.

Plac nosi imię Jana Nowaka-Jeziorańskiego, legendarnego Kuriera z Warszawy i wieloletniego dyrektora Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Wokół dawnego placu kolejowego rozwinęła się sieć zabytkowych hoteli i kawiarni, gdzie toczyło się ożywione życie towarzyskie fin-de-siècle'u. Dziś w historycznym gmachu dworca, po przeniesieniu peronów pod ziemię w 2014 roku, odbywają się wystawy i wydarzenia kulturalne. Zabytkowa architektura pozostała żywym pomnikiem epoki, w której Kraków stał się duchową stolicą podzielonego zaborami narodu.

Gdy Polska była wymazana z mapy Europy, to krakowski uniwersytet, teatry i pracownie malarskie podtrzymywały tożsamość całego społeczeństwa. W epoce autonomii galicyjskiej, pod berłem Franciszka Józefa I, język polski powrócił na uniwersytet, a wolność słowa przyciągała geniuszy z Warszawy i Wilna. Stąd rozpoczynamy naszą podróż śladami poetów, uczonych i młodopolskich wizjonerów, którzy przemienili Kraków w stolicę sztuki. Wkroczmy w zielony pierścień Plant, otaczający Stare Miasto.

Skierujmy się na południowy zachód ku ulicy Lubicz i wejdźmy na Planty w pobliżu Placu Świętego Ducha. Przed nami wznosi się wspaniały Teatr imienia Juliusza Słowackiego, świątynia polskiej sztuki dramatycznej i secesyjnego geniuszu.