Plac Matejki i Pomnik Grunwaldzki

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Wyjdź na środek przestronnego Placu Matejki i zadrzyj głowę ku potężnemu posągowi jeźdźca w zbroi na granitowym cokole: przed tobą król Władysław Jagiełło z uniesionym mieczem.

Kluczowe fakty

Open the walk

Wyjdź na środek przestronnego Placu Matejki i zadrzyj głowę ku potężnemu posągowi jeźdźca w zbroi na granitowym cokole: przed tobą król Władysław Jagiełło z uniesionym mieczem. U stóp monarchy leży powalony wielki mistrz krzyżacki Ulrich von Jungingen, a z przodu czuwa litewski wojownik Witold oparty na mieczu. To Pomnik Grunwaldzki, ufundowany w pięćsetną rocznicę wielkiej bitwy pod Grunwaldem przez genialnego pianistę i patriotę Ignacego Jana Paderewskiego. Stoisz w miejscu, które w czasach zaborów przypominało Polakom o ich największym militarnym triumfie.

Odsłonięcie pomnika w lipcu 1910 roku przerodziło się w gigantyczną demonstrację narodową: do Krakowa przybyło ponad sto pięćdziesiąt tysięcy rodaków ze wszystkich trzech zaborów i z emigracji. Austriackie władze Galicji, w przeciwieństwie do Prusaków i Rosjan, zezwoliły na obchody, a Paderewski wygłosił porywające przemówienie, mówiąc, że dzieło to powstało z miłości do ojczyzny, a nie z nienawiści. Dla podzielonego kordonami narodu widok zwycięskiego Jagiełły był potężnym zastrzykiem nadziei na bliskie zmartwychwstanie wolnej Polski. Plac otaczają neoklasycystyczne gmachy Akademii Sztuk Pięknych i Dyrekcji Kolei, dodając mu wielkomiejskiego rozmachu.

Niemieccy okupanci nienawidzili tego symbolu polskiej chwały: już w listopadzie 1939 roku wysadzili monument w powietrze dynamitem, a granitowe bloki cokołu rozbili na tłuczeń drogowy. Mieszkańcy Krakowa z narażeniem życia ukrywali drobne fragmenty rzeźb i dokumentację techniczną. Pomnik zrekonstruowano z wielką pieczołowitością w 1976 roku według zachowanych modeli rzeźbiarza Antoniego Wiwulskiego. U stóp pomnika płonie dziś znicz Grobu Nieznanego Żołnierza, przypominając o cenie przelanej za niepodległość krwi.

Spójrz w stronę południową: zza zieleni Plant wyłania się ceglana, okrągła bryła średniowiecznego Barbakanu. Stoisz dokładnie na linii historycznego wjazdu do ufortyfikowanego Krakowa. Wokół placu wznoszą się eleganckie kamienice z przełomu dziewiętnastego i dwudziestego wieku, a w cieniu drzew spacerują studenci pobliskiej Akademii Sztuk Pięknych, której patronuje Jan Matejko. Plac zachował swój dystyngowany, uroczysty charakter, łącząc przeszłość oręża ze sztuką.

Skieruj się w stronę zielonego pierścienia Plant, gdzie zza fosy wyrasta gotycka potęga krakowskiego Barbakanu.