Barbakan i Brama Floriańska: gotycka tarcza

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Podejdź pod surowe mury z czerwonej cegły z siedmioma strzelistymi wieżyczkami: przed tobą słynny krakowski Barbakan, zwany przez mieszczan Rondlem. Wzniesiony w latach 1498–1499 za panowania króla Jana Olbrachta, stanowił szczytowe osiągnięcie ówczesnej europejskiej sztuki fortyfikacyjnej.

Kluczowe fakty

Open the walk

Podejdź pod surowe mury z czerwonej cegły z siedmioma strzelistymi wieżyczkami: przed tobą słynny krakowski Barbakan, zwany przez mieszczan Rondlem. Wzniesiony w latach 1498–1499 za panowania króla Jana Olbrachta, stanowił szczytowe osiągnięcie ówczesnej europejskiej sztuki fortyfikacyjnej. Jego mury mają ponad trzy metry grubości, a w ścianach wycięto sto trzydzieści otworów strzelniczych rozmieszczonych na kilku kondygnacjach. Za nim wznosi się potężna baszta Bramy Floriańskiej, główny portal wjazdowy do serca dawnej stolicy.

Bezpośrednim powodem budowy Barbakanu była panika po klęsce wyprawy mołdawskiej króla Jana Olbrachta w 1497 roku, kiedy powstało przysłowie, że za króla Olbrachta wyginęła szlachta. Kraków obawiał się wówczas najazdu wojsk tureckich i tatarskich, dlatego postanowiono osłonić Bramę Floriańską potężnym dziełem wysuniętym w głąb fosy. Barbakan połączony był z bramą krytą murowaną szyją obronną, zwaną szyją bramną, tworząc pułapkę ogniową nie do przebycia dla żadnego najeźdźcy. Woda w fosie otaczającej Rondel miała aż kilkanaście metrów szerokości i głębokość sięgającą niemal trzech metrów.

Gdy na początku dziewiętnastego wieku władze austriackie przystąpiły do masowego wyburzania niszczejących murów obronnych Krakowa, Barbakan i Brama Floriańska cudem uniknęły zagłady. Ocalił je krakowski profesor i architekt Feliks Radwański, który użył genialnego fortelu: przekonywał senatorów, że zburzenie północnego odcinka murów narazi mieszkańców na gwałtowne wiatry z Kleparza, przez co krakowianie będą chorować na częste febry, dny i reumatyzmy. Argument medyczny przekonał urzędników i dzięki temu ten unikalny zabytek zachował się dla potomnych. Na miejscu dawnych fos i wałów powstał zielony park Planty.

Przejdź pod sklepieniem Bramy Floriańskiej: nad wejściem od strony miasta ujrzysz płaskorzeźbę św. Floriana, a od zewnątrz orła piastowskiego według projektu Jana Matejki. Wewnątrz bramy mieści się zabytkowy ołtarzyk z wizerunkiem Matki Boskiej Piaskowej, przed którym modlili się kupcy i rycerze wkraczający do grodu. Dawniej bramy strzegła krata zwana broną, opuszczana na łańcuchach w razie niebezpieczeństwa. Dziś wzdłuż ocalałych murów artyści wystawiają swoje obrazy, tworząc barwną galerię pod gołym niebem.

Wejdź w tętniącą życiem ulicę Floriańską, kierując wzrok ku domowi pod numerem 41, gdzie urodził się i tworzył Jan Matejko.