Stara Synagoga na Szerokiej

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Stań przed potężnym, ceglanym gmaszyskiem Starej Synagogi zamykającej południowy kraniec ulicy Szerokiej: jej grube mury, wysokie gotyckie okna i renesansowa attyka przypominają zamek warowny.

Kluczowe fakty

Open the walk

Stań przed potężnym, ceglanym gmaszyskiem Starej Synagogi zamykającej południowy kraniec ulicy Szerokiej: jej grube mury, wysokie gotyckie okna i renesansowa attyka przypominają zamek warowny. To najstarsza zachowana synagoga w całej Polsce i jeden z najcenniejszych zabytków żydowskiej architektury sakralnej w Europie. Powstała na początku piętnastego wieku, wzorowana na słynnej synagodze Staronowej w Pradze i wormackich domach modlitwy. Przez pięć stuleci była centralną świątynią krakowskiej gminy żydowskiej, miejscem zgromadzeń kahału i ogłaszania uniwersałów królewskich.

Ulica Szeroka, przy której stoisz, wbrew nazwie jest właściwie wydłużonym rynkiem: to tutaj biło administracyjne, handlowe i towarzyskie serce żydowskiego miasta. W kamienicy pod numerem 14 urodziła się Chaja Rubinstein, znana całemu światu jako Helena Rubinstein, królowa światowego imperium kosmetycznego. Tutaj także mieszkał w szesnastym wieku słynny rabin Lewko, bankier królów Kazimierza Wielkiego i Władysława Jagiełły. Dziś ulica Szeroka to salon Kazimierza, pełen restauracji serwujących dania kuchni żydowskiej przy dźwiękach skrzypiec i kontrabasów.

Stara Synagoga była świadkiem wielkich momentów polskiej historii: to tutaj w 1794 roku generał Tadeusz Kościuszko przemawiał do krakowskich Żydów, wzywając ich do wspólnej walki o niepodległość Rzeczypospolitej. W odpowiedzi powstał pod wodzą Berka Joselewicza pułk żydowskich szwoleżerów, który przelewał krew w obronie wolnej Polski. W 1848 roku podczas Wiosny Ludów z ambony synagogi o braterstwie Polaków i Żydów mówił rabin Dow Ber Meisels. Wspólna walka o wolność łączyła obie społeczności przez pokolenia.

W czasie okupacji Niemcy doszczętnie spustoszyli zabytek: runęło gotyckie sklepienie wsparte na dwóch smukłych kolumnach, a skarbiec ze zwojami Tory został rozgrabiony. Po wojnie synagogę pieczołowicie odbudowano z ruin i w 1958 roku otwarto w niej oddział Muzeum Krakowa poświęcony historii i kulturze Żydów. Wewnątrz można podziwiać odtworzoną gotycko-renesansową salę modlitewną, kunsztowne lampy chanukowe, tkaniny liturgiczne i historyczne dokumenty. Duch dawnych stuleci wciąż unosi się pod ceglanymi żebrami sklepień.

Obejdź synagogę i przejdź ulicą Na Przejściu ku ulicy Dajwór, gdzie zachowały się mury dawnej elektrowni miejskiej i techniczne dziedzictwo Kazimierza.