Synagoga i Cmentarz Remu

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Stań przed skromnym murem Synagogi Remu przy ulicy Szerokiej: to jedno z najważniejszych centrów duchowych judaizmu na świecie. Wzniesiona w latach 1553–1557 przez kupca Izraela ben Józefa dla jego syna Mojżesza Isserlesa, zwanego w świecie żydowskim akronimem Remu.

Kluczowe fakty

Open the walk

Stań przed skromnym murem Synagogi Remu przy ulicy Szerokiej: to jedno z najważniejszych centrów duchowych judaizmu na świecie. Wzniesiona w latach 1553–1557 przez kupca Izraela ben Józefa dla jego syna Mojżesza Isserlesa, zwanego w świecie żydowskim akronimem Remu. Rabin Isserles był jednym z najwybitniejszych autorytetów talmudycznych i prawniczych w historii: jego komentarz Mappa do kodeksu praw Szulchan Aruch stał się obowiązującym prawem religijnym dla wszystkich Żydów aszkenazyjskich. Do dziś do jego grobu na przylegającym cmentarzu pielgrzymują tysiące ortodoksyjnych wiernych z Ameryki, Izraela i całego globu.

Wejdź przez żelazną bramę na stary cmentarz Remu, założony w 1552 roku: to unikalny w skali świata renesansowy kirkut żydowski. Wśród wiekowych jesionów i cienia starych murów stoją setki kamiennych macew i sarkofagów pokrytych hebrajskimi inskrypcjami, płaskorzeźbami dłoni w geście błogosławieństwa, koron Tory i lwów Judy. Gdy Niemcy podczas okupacji dewastowali cmentarz, używając macew do brukowania dróg, nagrobek samego rabina Remu w niewytłumaczalny sposób ocalał nienaruszony. Wierni przypisują to cudownej opiece niebios, a na płycie grobowca leżą tysiące kamyczków i karteczek z prośbami do Boga, zwanych kwiteleczkami.

Z rozbitych przez hitlerowców nagrobków ocaleni po wojnie krakowianie stworzyli wzdłuż wschodniego muru wstrząsający pomnik — krakowską Ścianę Płaczu z fragmentów potłuczonych macew. Ściana z kawałków rzeźbionego piaskowca stanowi niemego świadka hekatomby narodu i kruchości pamięci. Sama synagoga, zniszczona przez okupantów, została pieczołowicie odrestaurowana i jest jedną z nielicznych wciąż czynnych synagog w Krakowie, gdzie w każdy szabat rozbrzmiewają modlitwy. Panuje tu atmosfera głębokiej zadumy i mistycyzmu.

Zwróć uwagę na renesansowy Aron ha-Kodesz we wnętrzu bożnicy z kamiennymi rzeźbami i zabytkową bimę z kutą żelazną kratą. Napis na nagrobku rabina Isserlesa głosi z dumą: Od Mojżesza do Mojżesza nie było nikogo równego Mojżeszowi — porównując szesnastowiecznego krakowskiego mędrca z samym biblijnym prorokiem Mojżeszem. Obecność Remu uczyniła z szesnastowiecznego Krakowa światową stolicę myśli rabinicznej i filozofii. Wokół murów cmentarza kwitną bzy, roztaczając słodki aromat nad wiekowymi grobami.

Wyjdź na szeroką przestrzeń ulicy Szerokiej i podejdź pod gotycką bryłę Starej Synagogi, najstarszej zachowanej bożnicy w Polsce.