Pałac Sztuki na Placu Szczepańskim: secesyjny salon wystawowy

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Stań na płycie Placu Szczepańskiego i spójrz na białą, harmonijną bryłę Pałacu Sztuki, przypominającą antyczną grecką świątynię ubraną w secesyjny kostium.

Kluczowe fakty

Open the walk

Stań na płycie Placu Szczepańskiego i spójrz na białą, harmonijną bryłę Pałacu Sztuki, przypominającą antyczną grecką świątynię ubraną w secesyjny kostium. Budynek wzniesiono w latach 1898–1901 według projektu młodego, zaledwie dwudziestoczteroletniego krakowskiego architekta Franciszka Mączyńskiego. Inspiracją był słynny wiedeński Pawilon Secesji Josepha Marii Olbricha, ale krakowska realizacja zyskała własny, niepowtarzalny rys. To siedziba Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, najstarszego stowarzyszenia artystycznego w Polsce, założonego w 1854 roku.

Przyjrzyj się wspaniałemu, złoconemu fryzowi obiegającemu gmach tuż pod gzymsem, zaprojektowanemu przez Jacka Malczewskiego. Płaskorzeźba ukazuje dwie symboliczne procesje ludzkiego losu: od strony Plant wędrują artyści triumfujący, pełni natchnienia i laurów sławy, zaś od Placu Szczepańskiego idzie pochód artystów udręczonych, zrezygnowanych i skrępowanych więzami niemocy. Nad głównym wejściem czuwa złocone popiersie Jana Matejki, dłuta Antoniego Madeyskiego, a fasadę wieńczy figura Apollina w słonecznej aureoli. Każdy centymetr tej fasady jest manifestem kultu Piękna i Wolności Twórczej.

Na tutejszych wystawach na początku XX wieku wybuchały najgorętsze spory estetyczne epoki. To w Pałacu Sztuki swoje rewolucyjne obrazy pokazywali członkowie stowarzyszenia Sztuka: Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Leon Wyczółkowski, Jan Stanisławski i Olga Boznańska. Mieszkańcy Krakowa przychodzili tu tłumnie, by zachwycać się impresjonistycznym światłem, młodopolskim symbolizmem i odważnymi barwami, które burzyły akademicki kanon. Pałac był salonem, w którym kształtował się nowoczesny gust artystyczny całego pokolenia.

Plac Szczepański, otoczony zabytkami, kryje też Kamienicę Szołayskich pod numerem 9, gdzie obecnie prezentowana jest wielka kolekcja dzieł Stanisława Wyspiańskiego. Obok wznosi się Narodowy Stary Teatr imienia Heleny Modrzejewskiej, kolejna oaza polskiego dramatu. W tym jednym punkcie miasta skupiła się cała energia krakowskiego modernizmu: od teatru, przez malarstwo i rzeźbę, aż po architekturę. Warto chłonąć ten klimat, zanim ruszymy dalej w stronę domów samych mistrzów.

Wyjdźmy z Placu Szczepańskiego na zachód ulicą Szczepańską i przetnijmy Planty ku ulicy Krupniczej. Przed nami Dom Józefa Mehoffera, malarza witraży i polichromii, który stworzył przy Krupniczej oazę rodzinnego piękna.