Pomnik Krzyża Nowohuckiego: barykada obrony wiary

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Podejdź pod wysoki, drewniany krzyż stojący przy skrzyżowaniu ulic Ludźmierskiej i Obrońców Krzyża, otoczony pomnikiem z brązu. Stoisz w jednym z najbardziej uświęconych krwią miejsc Nowej Huty, gdzie 27 kwietnia 1960 roku rozegrała się słynna Obrona Krzyża Nowohuckiego.

Kluczowe fakty

Open the walk

Podejdź pod wysoki, drewniany krzyż stojący przy skrzyżowaniu ulic Ludźmierskiej i Obrońców Krzyża, otoczony pomnikiem z brązu. Stoisz w jednym z najbardziej uświęconych krwią miejsc Nowej Huty, gdzie 27 kwietnia 1960 roku rozegrała się słynna Obrona Krzyża Nowohuckiego. W 1957 roku, na fali popaździernikowej odwilży, władze wydały zgodę na budowę pierwszego kościoła w Nowej Hucie i mieszkańcy ustawili na tym placu drewniany krzyż. Jednak trzy lata później partia komunistyczna cofnęła pozwolenie, nakazując budowę w tym miejscu świeckiej szkoły tysiąclatki i usunięcie krzyża.

Gdy 27 kwietnia 1960 roku o poranku pod krzyż podjechały spychacze i robotnicy z piłami, krakowskie kobiety stanęły w jego obronie własnymi ciałami. W ciągu kilku godzin na placu zgromadziły się tysiące hutników, którzy ruszyli do obrony symbolu wiary przeciwko oddziałom ZOMO uzbrojonym w pałki, gaz łzawiący i broń ostrą. Walki uliczne trwały przez cały dzień i noc: robotnicy budowali barykady, rzucali kamieniami, a milicja wystrzeliła setki pocisków z ostrej amunicji, raniąc dziesiątki osób. Władze aresztowały ponad pięćset osób, z których wielu skazano na wieloletnie więzienie i wyrzucono z pracy z wilczym biletem.

Mimo brutalnych represji komunistom nie udało się usunąć krzyża: mieszkańcy czuwali przy nim dzień i noc, zapalając znicze i śpiewając pieśni religijne. Młody biskup krakowski Karol Wojtyła stanął bez wahania po stronie prześladowanych hutników, odprawiając pod gołym niebem pasterki i msze święte w deszczu i na mrozie. Wojtyła niestrudzenie słał petycje do władz PRL, domagając się prawa do wolności sumienia i budowy świątyni dla setek tysięcy wierzących robotników. To z obrony tego skromnego drewnianego krzyża zrodziła się duchowa siła, która doprowadziła do wzniesienia Arki Pana.

W 2007 roku odsłonięto obok historycznego krzyża monumentalny Pomnik Krzyża Nowohuckiego dłuta profesora Stefana Dousy. Przedstawia on postacie zrywające się do walki, symbolizujące odwagę bezbronnych ludzi przeciwstawiających się zbrojnemu totalitaryzmowi. Ulica, przy której stoisz, otrzymała wymowną nazwę Obrońców Krzyża, na zawsze wpisując ten bohaterski czyn w pamięć miasta. Krzyż pozostał niewzruszonym znakiem zwycięstwa wolności nad przemocą.

Podążajmy dalej ulicą Obrońców Krzyża na północny zachód w stronę Bieńczyc. Za kilka minut staniemy na Osiedlu Przy Arce, zbliżając się do monumentalnego kościoła-okrętu, który stał się symbolem triumfu wiary.