Kościół na Skałce i Panteon Zasłużonych

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Podejdź pod monumentalne dwubiegowe schody prowadzące do barokowej Bazyliki św. Michała Archanioła i św. Stanisława na Skałce: to jedno z najstarszych miejsc kultu w dziejach Polski.

Kluczowe fakty

Open the walk

Podejdź pod monumentalne dwubiegowe schody prowadzące do barokowej Bazyliki św. Michała Archanioła i św. Stanisława na Skałce: to jedno z najstarszych miejsc kultu w dziejach Polski. Wapienna skała wznosząca się nad brzegiem Wisły była świadkiem wydarzenia, które zmieniło losy monarchii piastowskiej. To tutaj w 1079 roku z rozkazu króla Bolesława Szczodrego poniósł męczeńską śmierć biskup krakowski Stanisław ze Szczepanowa, zamordowany według tradycji w trakcie odprawiania mszy świętej. Kult męczennika zjednoczył podzieloną na dzielnice Polskę i dał początek tradycji, w której Skałka stała się obok Wawelu najważniejszym sanktuarium narodu.

Pośrodku klasztornego dziedzińca zobaczysz kamienną sadzawkę z posągiem św. Stanisława, zwaną Kropielnicą Polski. Według legendy to do tej wody oprawcy wrzucili poćwiartowane ciało biskupa, które w cudowny sposób zrosło się w jedną całość bez śladu blizn, strzeżone przez krążące na niebie orły. Zjawisko to odczytywano jako proroctwo zjednoczenia rozbitego królestwa. Wodzie ze skałecznej sadzawki przypisywano właściwości lecznicze, zwłaszcza przy chorobach oczu i skóry, a pielgrzymi czerpali ją z wiarą przez stulecia.

Zejdź do chłodnych podziemi świątyni: mieści się tu słynna Krypta Zasłużonych, narodowy panteon wielkich twórców polskiej kultury i nauki, powołany w 1880 roku w czterechsetną rocznicę śmierci Jana Długosza. W kamiennych sarkofagach spoczywają tu mocarze polskiego ducha: Jan Długosz, malarze Jacek Malczewski i Henryk Siemiradzki, kompozytor Karol Szymanowski, poeta i dramaturg Stanisław Wyspiański oraz laureat Nagrody Nobla Czesław Miłosz. W ciszy krypt bije tętno narodowej pamięci i sztuki, stanowiąc dopełnienie wawelskiego panteonu królów.

Od czasów średniowiecza każdy nowo wybrany król Polski w przeddzień koronacji odbywał pieszą procesję pokutną z Wawelu na Skałkę, ubrany w skromne szaty, by przeprosić za zbrodnię Bolesława Szczodrego. Rytuał ten przypominał monarsze, że władza doczesna podlega prawu Bożemu i moralnemu. Od 1472 roku klasztorem opiekują się ojcowie paulini, sprowadzeni przez Jana Długosza z Jasnej Góry. Ze wzgórza Skałki roztacza się kojący widok na zakole Wisły i drzewa klasztornego ogrodu.

Zejdź alejką na Bulwar Kurlandzki nad Wisłą i skieruj się ku rzeźbiarskiej Kładce Ojca Bernatka, łączącej Kazimierz z prawobrzeżnym Podgórzem.