Filharmonia Krakowska im. Karola Szymanowskiego na Plantach

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Spójrz na surową, modernistyczną bryłę budynku stojącego na rogu ulicy Straszewskiego i Zwierzynieckiej, naprzeciwko zieleni Plant. Gmach powstał w 1931 roku według projektu architekta Józefa Pokutyńskiego jako Dom Katolicki, ufundowany przez biskupa Adama Stefana Sapiehę.

Kluczowe fakty

Open the walk

Spójrz na surową, modernistyczną bryłę budynku stojącego na rogu ulicy Straszewskiego i Zwierzynieckiej, naprzeciwko zieleni Plant. Gmach powstał w 1931 roku według projektu architekta Józefa Pokutyńskiego jako Dom Katolicki, ufundowany przez biskupa Adama Stefana Sapiehę. Po zakończeniu II wojny światowej, w lutym 1945 roku, zainaugurowała tu działalność Filharmonia Krakowska, stając się pierwszą orkiestrą symfoniczną utworzoną w wyzwolonej Polsce. W 1962 roku instytucji nadano imię Karola Szymanowskiego, najwybitniejszego polskiego kompozytora pierwszej połowy XX wieku.

Sala koncertowa filharmonii posiada znakomitą akustykę, a jej organy piszczałkowe należą do najwspanialszych instrumentów koncertowych w południowej Polsce. To na tej scenie swoje prawykonania miały legendarne dzieła Krzysztofa Pendereckiego, w tym Pasja według św. Łukasza i Jutrznia, pod dyrekcją samego mistrza. Występowali tu najwięksi wirtuozi minionego stulecia: Artur Rubinstein, Mścisław Rostropowicz, David Ojstrach, Swiatosław Richter i Krystian Zimerman. Filharmonia była i pozostaje sercem krakowskiego życia muzycznego, promieniującym na całą Europę.

Podczas okupacji hitlerowskiej budynek został skonfiskowany przez władze Generalnego Gubernatorstwa i zamieniony na Filharmonię Generalnego Gubernatorstwa. Gubernator Hans Frank organizował tu koncerty dla niemieckiej elity i sprowadzał orkiestry z Berlina i Wiednia, podczas gdy polscy muzycy grali w podziemnych zespołach kameralnych. W tym samym czasie młody Karol Wojtyła pracował fizycznie w podkrakowskich kamieniołomach na Zakrzówku, a wieczorami tworzył konspiracyjny Teatr Rapsodyczny. Po wojnie to właśnie w tych murach odradzała się z popiołów polska tradycja symfoniczna.

Zwróć uwagę na pobliski Pałac Arcybiskupi i Planty, które tworzą harmonijną przestrzeń miejską sprzyjającą zadumie i kontemplacji. W 1991 roku w pożarze filharmonii zniszczeniu uległa część zabytkowych organów i dachu, jednak dzięki determinacji krakowian sala została odbudowana w rekordowym tempie. Karol Szymanowski, patronujący tej scenie, pisał, że muzyka jest najbardziej bezpośrednią mową ludzkiej duszy. Przekonajmy się o tym, zmierzając ku kolejnemu arcydziełu sztuki sakralnej.

Skierujmy się ulicą Franciszkańską na wschód, w stronę Pałacu Biskupiego i kościoła Franciszkanów. Przed nami słynne Okno Papieskie, pod którym przez dziesięciolecia gromadziły się wielotysięczne tłumy młodzieży.