Kamondo Merdivenleri ve Bankalar Caddesi

Why is it significant?

Şu kıvrım kıvrım yükselen taş basamaklara bak: iki kol halinde tırmanıyor, her dönemeçte birbirine yaklaşıp yeniden ayrılıyor, sanki taştan bir dans figürü. Kamondo Merdivenleri, İstanbul'un belki de en çok fotoğraflanan merdivenleri. Ama çıkmadan önce bir an arkanı dön ve caddeye bak.

Key Facts

Open the walk

Şu kıvrım kıvrım yükselen taş basamaklara bak: iki kol halinde tırmanıyor, her dönemeçte birbirine yaklaşıp yeniden ayrılıyor, sanki taştan bir dans figürü. Kamondo Merdivenleri, İstanbul'un belki de en çok fotoğraflanan merdivenleri. Ama çıkmadan önce bir an arkanı dön ve caddeye bak.

Burası Bankalar Caddesi, eski adıyla Voyvoda Caddesi. 19. yüzyılın sonunda Osmanlı İmparatorluğu'nun parası bu caddeden akıyordu. Hemen yandaki görkemli bina Osmanlı Bankası'nın genel merkeziydi; mimarı Alexandre Vallaury'ydi ve bina bugün bir kültür merkezi olarak yaşıyor. Cadde boyunca Rum, Ermeni, Yahudi ve Levanten bankerlerin büroları sıralanırdı. 1875'te Osmanlı devleti borçlarını ödeyemez duruma düştüğünde, bu krizin en derinden hissedildiği yer de bu caddeydi. Galata o yıllarda imparatorluğun Wall Street'iydi... ve bu merdivenleri de o bankerlerden biri yaptırdı.

Abraham Salomon Kamondo, İstanbullu Yahudi bir bankerdi ve 19. yüzyılda imparatorluğun en güçlü finansçılarından biri oldu. Merdivenler 1870'lerde yapıldı. Rivayete göre Kamondo, ailesinin evinden Bankalar Caddesi'ne inen kestirme bir yol istiyordu. Kesin olan şu ki Kamondo 1873'te Paris'te öldüğünde, vasiyeti üzerine cenazesi İstanbul'a getirildi ve Hasköy'e gömüldü. Ailenin Paris'e yerleşen kolunun hikâyesi ise acı bitti: Nissim de Camondo Birinci Dünya Savaşı'nda pilot olarak öldü, kız kardeşi Béatrice ve ailesi Auschwitz'de hayatını kaybetti.

Merdivenlerin dünya çapındaki şöhreti ise bir fotoğraftan geldi. 1960'larda Fransız fotoğrafçı Henri Cartier-Bresson buradan, kıvrılan basamakları ve gölgeleri tek bir karede toplayan bir fotoğraf çekti ve o kare merdivenleri dünyaya tanıttı. Korkuluklardaki yumuşak kavislere de dikkat et. O çizgiler, Avrupa'da yükselen yeni süsleme zevkinin İstanbul'a ne kadar erken ulaştığının küçük ama zarif bir kanıtı.

Şimdi merdivenleri çık, ama acele etme; her dönemeçte durup aşağıya bak, Bankalar Caddesi'nin çatılarını ve ötede Haliç'in suyunu göreceksin. Bu tırmanış Galata'nın karakterini çok iyi anlatır: aşağıda para ve liman, yukarıda evler, kiliseler ve sinagoglar. Fotoğrafçıların çoğu o ünlü kareyi yakalamak için tam tepedeki dönemeçte durur; sen de bir dene. Merdivenlerin bittiği yerden dar sokakları takip ederek yokuş yukarı devam et. Birkaç dakika içinde tepende, bütün bu yürüyüşün sembolü olan o taş kule belirecek.