Plac Konstytucji i Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa (MDM)

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Wyjdź na środek potężnego, prostokątnego Placu Konstytucji i rozejrzyj się wokół: otaczają cię monumentalne, siedmiopiętrowe pierzeje z podcieniami, kolumnadami i potężnymi attykami z piaskowca.

Kluczowe fakty

Open the walk

Wyjdź na środek potężnego, prostokątnego Placu Konstytucji i rozejrzyj się wokół: otaczają cię monumentalne, siedmiopiętrowe pierzeje z podcieniami, kolumnadami i potężnymi attykami z piaskowca. Pośrodku placu wznoszą się trzy gigantyczne, żeliwne kandelabry o potężnych trzonach, przypominające pałacowe latarnie. To Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa, w skrócie MDM, sztandarowa wizytówka architektury socrealizmu w powojennej Polsce, zaprojektowana przez zespół pod kierunkiem Józefa Sigalina i uroczyście otwarta 22 lipca 1952 roku. Całe założenie zostało zaprojektowane z rozmachem godnym rzymskich forów cesarskich, mając stanowić bezpośrednie tło dla wielkich manifestacji robotniczych i pochodów. Skala założenia miała onieśmielać i manifestować potęgę nowej władzy ludowej.

Plac nazwano na cześć stalinowskiej konstytucji PRL uchwalonej w dniu jego otwarcia. Zgodnie z doktryną socrealizmu architektura miała być narodowa w formie i socjalistyczna w treści: stąd klasyczne kolumny, trójkondygnacyjny podział fasad wzorowany na pałacach renesansowych oraz bogata dekoracja rzeźbiarska sławiąca ludzi pracy. Przyjrzyj się cokołom w podcieniach: ujrzysz tam potężne rzeźby z piaskowca przedstawiające hutnika, górnika, murarkę, nauczycielkę i tkaczkę, wykonane przez czołowych rzeźbiarzy epoki. Rzeźby te miały ucieleśniać dumę i siłę klasy robotniczej budującej nową, socjalistyczną ojczyznę po hekatombie wojennych zniszczeń.

W tych monumentalnych gmachach władze rozdzielały luksusowe, jak na ówczesne czasy, mieszkania z centralnym ogrzewaniem i bieżącą ciepłą wodą dla przodowników pracy, inżynierów i zaufanych urzędników. Dla tysięcy warszawiaków powracających do zrujnowanej stolicy przydział lokalu na MDM-ie oznaczał niewiarygodny awans cywilizacyjny i pożegnanie z wilgotnymi piwnicami czy prowizorycznymi barakami. W parterach otwarto wielkie sklepy, kawiarnię Niespodzianka oraz luksusowy hotel MDM.

To właśnie w kawiarni Niespodzianka przy placu Konstytucji w 1989 roku mieścił się słynny sztab wyborczy Warszawskiego Komitetu Obywatelskiego Solidarność, skąd prowadzono zwycięską kampanię przed wyborami 4 czerwca. Dziś te masywne podcienia tętnią życiem dzięki nowym księgarniom, kawiarniom i teatrom, które oswajają stalinowski monumentalizm na potrzeby współczesnego miasta. W ten sposób socrealistyczny plac stał się kolebką polskiej demokracji.

Rusz teraz ulicą Marszałkowską kilkaset metrów na południowy wschód ku gwiaździstemu Placowi Zbawiciela.