Mury obronne i Pomnik Małego Powstańca

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Stań na brukowanej ścieżce przy ulicy Podwale tuż przy ceglanym barbakanowym przedmurzu: przed tobą wznosi się niewielka figurka z brązu, która chwyta za serce każdego wędrowca.

Kluczowe fakty

Open the walk

Stań na brukowanej ścieżce przy ulicy Podwale tuż przy ceglanym barbakanowym przedmurzu: przed tobą wznosi się niewielka figurka z brązu, która chwyta za serce każdego wędrowca. To Pomnik Małego Powstańca, przedstawiający kilkuletniego chłopca w opadającym na oczy niemieckim hełmie ze zdobyczną biało-czerwoną opaską, ze zbyt dużym pistoletem maszynowym w dłoniach i w za dużych butach. Wokół cokołu zawsze palą się znicze przynoszone przez mieszkańców i młodzież szkolną, a na kamieniu leżą świeże kwiaty przewiązane narodową wstęgą.

Rzeźbę zaprojektował wybitny artysta Jerzy Jarnuszkiewicz już w 1946 roku, lecz na jej uroczyste odsłonięcie trzeba było czekać aż do 1 października 1983 roku z powodów komunistycznej cenzury. Pomnik upamiętnia najmłodszych uczestników Powstania Warszawskiego: łączników z harcerskiej poczty polowej, Zawiszaków z Szarych Szeregów i młodziutkie sanitariuszki, którzy pod gradem kul i bomb przenosili meldunki przez piwniczne wyłomy i podziemne kanały. Wielu z nich nie miało nawet czternastu lat, a ich bezgraniczne poświęcenie w walce o wolność stało się jedną z najświętszych legend stolicy.

Za pomnikiem ciągnie się podwójny pierścień średniowiecznych murów obronnych z basztami i fosą. Przez całe stulecia te ceglane fortyfikacje były obudowane i szczelnie ukryte wewnątrz mieszkalnych kamienic... warszawiacy z biegiem pokoleń po prostu zapomnieli, że one w ogóle istnieją. Dopiero gdy bomby zburzyły dziewiętnastowieczne fasady w 1944 roku, oczom architektów ukazały się autentyczne średniowieczne cegły. Po wojnie konserwatorzy postanowili nie odbudowywać nowożytnych domów przy Podwalu, lecz odsłonić i zrekonstruować historyczny pas obronny ze zwingerem.

Przyjrzyj się tablicy pod stopami Małego Powstańca: wyryto na niej słowa znanej powstańczej pieśni Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój, za każdy kamień twój, stolico, damy krew. Rzeźbiarz nie wzorował postaci na konkretnym dziecku, lecz stworzył uniwersalny symbol niewinności rzuconej w otchłań wojny. Pomnik stał się jednym z najbardziej wzruszających symboli Warszawy na całym świecie.

Rusz wzdłuż linii murów obronnych ku północy, gdzie potężne półokrągłe basteje wyznaczają granicę Starego Miasta.