Park Szwedzki i rzeźba Gryfa

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Zatrzymaj się przy ekspresyjnej, betonowo-kamiennej rzeźbie Gryfa stojącej pośród drzew w Parku Szwedzkim. Ta modernistyczna figura mitycznego stwora o ciele lwa i głowie orła, stworzona w latach sześćdziesiątych przez Mariana Kruczka, stała się ulubionym symbolem tutejszych dzieci.

Kluczowe fakty

Open the walk

Zatrzymaj się przy ekspresyjnej, betonowo-kamiennej rzeźbie Gryfa stojącej pośród drzew w Parku Szwedzkim. Ta modernistyczna figura mitycznego stwora o ciele lwa i głowie orła, stworzona w latach sześćdziesiątych przez Mariana Kruczka, stała się ulubionym symbolem tutejszych dzieci. Park Szwedzki, graniczący z osiedlem Szklane Domy, zawdzięcza swą nazwę słynnemu Blokowi Szwedzkiemu pod numerem 1. Budynek ten, wzniesiony w latach 1957–1959 według projektu Janusza i Marty Ingardenów, był przełomowym dziełem polskiego modernizmu postalinowskiego.

Blok Szwedzki był pierwszym blokiem w Nowej Hucie zbudowanym z prefabrykatów z pianobetonu na szwedzkiej licencji Siporex, stąd jego potoczna nazwa. Architekci zerwali z ciężkim, pałacowym socrealizmem, projektując lekką, przeszkloną bryłę na słupach, z dużymi oknami i jasnymi balkonami. Mieszkania były przestronne, doskonale doświetlone i wyposażone w nowoczesne kuchnie i łazienki, co w ówczesnej Polsce uchodziło za szczyt europejskiego luksusu. Nazwa sąsiedniego osiedla Szklane Domy nawiązywała wprost do Przedwiośnia Stefana Żeromskiego i marzeń o szklanych domach wolnej Polski.

Marian Kruczek, twórca Gryfa, był jedną z najbardziej barwnych postaci krakowskiego środowiska artystycznego tamtych lat. Tworzył swoje rzeźby z odrzutów przemysłowych, fragmentów maszyn hutniczych, żelaza, kamieni i muszli, wpisując sztukę recyklingu w przestrzeń socjalistycznego miasta. Oprócz Gryfa w parku można odnaleźć inne formy rzeźbiarskie oraz fontannę, w której latem chłodzili się mieszkańcy okolicznych bloków. Park Szwedzki łączył w sobie ducha awangardy artystycznej z codziennym relaksem w cieniu brzóz i sosen.

Park graniczy z obszarem, pod którym w latach zimnej wojny wybudowano stanowiska dowodzenia obroną przeciwlotniczą rejonu Nowej Huty. Z pozoru niewinne betonowe cokoły i trawniki kryły pod sobą wzmocnione schrony o odporności na bezpośrednie trafienia bomb burzących. Kontrast między nowoczesnym, jasnym blokiem mieszkalnym a podziemnym przygotowaniem na wojnę nuklearną oddaje schizofrenię epoki zimnej wojny. Dziś to miejsce emanuje głębokim spokojem i nostalgią za złotym wiekiem polskiego powojennego projektowania.

Skierujmy się na północny wschód w stronę ulicy Edwarda Rydza-Śmigłego ku Osiedlu Szkolnemu. Przed nami Zespół Szkół Mechanicznych i wejście do jednego z najlepiej zachowanych schronów atomowych w Europie Środkowej.